PROJEKT KATYŃ 1940 – 2010

Tekst: Adam Rębacz
Zdjęcia: Halina Roszkowska


W 2010 roku mija siedemdziesiąta rocznica uwięzienia przez NKWD i zamordowania polskich oficerów i intelektualistów w lasach katyńskich. W oczach Polaków było to ludobójstwo, którego w żaden sposób nie można usprawiedliwić okolicznościami trwającej wojny.

W wyniku rozstrzygnięcia losów Europy Środkowo-Wschodniej po wojnie przez stronę sowiecką koalicji antyhitlerowskiej sprawa Katynia, jak umownie nazywa się zamordowanie blisko 22 tysięcy Polaków z kilku obozów w ZSRR oficjalnie przestała istnieć. Ponieważ odnalezione szczątki polskich oficerów były niezaprzeczalnym dowodem zbrodni, propaganda radziecka podawała rok 1941 jako datę powstania masowych grobów w okolicach Katynia, tym samym wskazując jako winowajców armię niemiecką. Milczenie pozostałych koalicjantów, zwycięzców w II wojnie światowej zdawało się potwierdzać tę wersję w opinii międzynarodowej.

W Polsce wiedza o Katyniu z roku 1940 przekazywana z pokolenia na pokolenie w nieoficjalnym obiegu była elementem utrzymywania tożsamości narodowej w czasach dyktatu sowieckiego. Punktem honoru rodziców było przekazanie dzieciom tej prawdy, której nie mogły dowiedzieć się w szkole.

Prawda przetrwała do dziś, mimo że władze Rosji jako spadkobierczyni Związku Radzieckiego wciąż nie przyznały się jednoznacznie do popełnienia tej zbrodni.

Przed kilkoma tygodniami w naszej szkole zaczęliśmy szukać odpowiedniego pomysłu na upamiętnienie niewinnej śmierci rodaków sprzed siedemdziesięciu lat. Gazetki i referaty wydawały się niewystarczające i zbyt standardowe. Szukaliśmy czegoś dobitnie przemawiającego do świadomości.

Postanowiliśmy urządzić maraton wypisywania nazwisk wszystkich poległych na arkuszach papieru, tak aby powieścić je na ścianie, żeby dawały obraz ogromu tej zbrodni. Pojawiło się pytanie: 22 tysiące nazwisk, ile to może być metrów kwadratowych tekstu?

Po pierwszych dniach pracy trzeba przyznać – zadanie okazało się zbyt ambitne i niemożliwe do zrealizowania. Cały korytarz i kilka dni pracy zajęło nam wypisywanie zamordowanych tylko z jednego miejsca kaźni w Katyniu, bez Charkowa i Tweru (Miednoje). Ten jeden fakt uśmiadomił nam skalę zbrodni.

Wypisywanie nazwisk rozpoczęliśmy w piątek 9 kwietnia. W sobotę los dopisał kolejną kartę do historii Katynia. Samolot z Prezydentem RP Lechem Kaczyńskim, ostatnim Prezydentem RP na uchodźctwie Ryszardem Kaczorowskim oraz 94 innymi osobistościami i urzędniikami państwowymi rozbił się koło lotniska w Smoleńsku. Jest to największa tragedia polska po II wojnie światowej i pierwszy taki przypadek w historii Europy.

W poniedziałek, 12 kwietnia do naszego przedsięwzięcia dołączyliśmy listę 96 Polaków, którzy zginęli lecąc na obchody rocznicy zbrodni katyńskiej do Rosji, dając wyraz pamięci i spełniając swój obowiązek jako reprezentanci narodu polskiego podczas tego święta na miejscu kaźni z 1940 roku. Cześć ich pamięci.
Oto przebieg realizacji projektu oraz ostateczny efekt.


_MG_5053_MG_5072_MG_5099


Piątek, 9 kwietnia

_MG_4791_MG_4800_MG_4806_MG_4809_MG_4812_MG_4813


Poniedziałek, 12 kwietnia

_MG_5037_MG_5039_MG_5046_MG_5048_MG_5059_MG_5063_MG_5068_MG_5076_MG_5077_MG_5080_MG_5084_MG_5085_MG_5091_MG_5098_MG_5101_MG_5102_MG_5111


Wtorek, 13 kwietnia

_MG_5113_MG_5117_MG_5123_MG_5125_MG_5128_MG_5136_MG_5143_MG_5146_MG_5158_MG_5162_MG_5169_MG_5173_MG_5174_MG_5176_MG_5180


Środa, 14 kwietnia

_MG_5184_MG_5185_MG_5186_MG_5188_MG_5195_MG_5202_MG_5208_MG_5214_MG_5223_MG_5236_MG_5237_MG_5241_MG_5242_MG_5253_MG_5257_MG_5261_MG_5265_MG_5267_MG_5276_MG_5286_MG_5290_MG_5299_MG_5308_MG_5311_MG_5320_MG_5326_MG_5330


Czwartek, 15 kwietnia

_MG_5358_MG_5435_MG_5453_MG_5459_MG_5527_MG_5529_MG_5531_MG_5535_MG_5547


Piątek, 16 kwietnia

_MG_5676_MG_5678_MG_5681_MG_5683_MG_5689_MG_5693_MG_5725_MG_5733_MG_5736_MG_5739_MG_5774_MG_5791


Twórcy projektu i ich gotowe dzieło:

_MG_6478_MG_6480_MG_6485